Ivanjili – Kuri Mashami – Umwaka A

Mu Mutambagiro: Ivanjili ya Mutagatifu Matayo 21,1-11

Igihe begereye Yeruzalemu, bageze i Betifage ku musozi w’Imizeti, Yezu yohereza babiri mu bigishwa be. Arababwira ati «Nimujye mu mudugudu uri imbere yanyu; ako kanya nimuhagera, murasanga indogobe iziritse hamwe n’iyayo, muziziture, muzinzanire. Nihagira ugira icyo ababwira, mumusubize muti ‘Nyagasani arazikeneye, ariko arazohereza vuba’.» Ibyo byabereye kugira ngo huzuzwe ibyo umuhanuzi yavuze, ati «Mubwire Umwari wa Siyoni, muti ’Nguwo Umwami wawe w’ituze agusanze yicaye ku ndogobe n’iyayo, icyana cy’itungo riheka imizigo.’»

Nuko abigishwa baragenda, maze bagenza uko Yezu yabibategetse; bazana indogobe n’iyayo. Hanyuma bazigerekaho ibishura byabo, maze Yezu yicaraho. Nuko abantu benshi barambura ibishura byabo mu nzira, abandi batema amashami y’ibiti maze bayasasa mu nzira. Nuko imbaga y’abantu yari imushagaye, bamwe imbere abandi inyuma, bose barangurura amajwi bati «Hozana! Harakabaho mwene Dawudi! Nasingizwe Uje mu izina rya Nyagasani! Hozana, nahabwe impundu mu ijuru!» Igihe yinjiye muri Yeruzalemu, umurwa wose ucikamo igikuba; barabaza bati «Uwo ni nde?» Naho rubanda ngo «Uwo ni Umuhanuzi Yezu, wo kuri Nazareti, mu Galileya.»

 

Mu Misa: Ivanjili ya Mutagatifu Matayo 26,14-27,66

Nuko umwe muri ba Cumi na babiri witwaga Yuda Isikariyoti, asanga abatware b’abaherezabitambo, arababwira ati «Murampa iki, nanjye nkamubagabiza?» Bamubarira ibiceri mirongo itatu bya feza. Kuva icyo gihe atangira gushaka uburyo buboneye bwo kumutanga.

Umunsi wa mbere wo kurya Imigati idasembuye, abigishwa baza kubaza Yezu, bati «Aho ushaka ko tugutegurira ibyo kurya Pasika ni he?» Ati «Nimujye mu murwa kwa kanaka, mumubwire muti ’Umwigisha agutumyeho ngo: Igihe cyanjye kiregereje, ndashaka kurira Pasika iwawe ndi kumwe n’abigishwa banjye.’» Abigishwa babigenza uko Yezu yabategetse, maze bategura ibya Pasika.

Bugorobye, Yezu ajya ku meza hamwe na ba Cumi na babiri. Nuko rero igihe bafungura, aravuga ati «Ndababwira ukuri: umwe muri mwe agiye kungambanira.» Birabababaza cyane, batangira kumubaza umwe umwe, bati «Mbese yaba ari jye, Nyagasani?» Arabasubiza ati «Uwo duhurije intoki ku mbehe, ni we ugiye kungambanira! Koko Umwana w’umuntu aragiye nk’uko Ibyanditswe bimuvuga! Ariko rero hagowe uwo muntu wemeye kugambanira Umwana w’umuntu; icyari kuba cyiza ni uko uwo muntu aba ataravutse!» Yuda umugambanyi na we aramubaza, ati «Aho ntiyaba jye, Mwigisha?» Yezu ati «Urabyivugiye!»

 

Nuko bafungura, Yezu afata umugati; amaze gushimira Imana, arawumanyura, awuhereza abigishwa be, ati «Nimwakire, murye: iki ni umubiri wanjye.» Arongera afata n’inkongoro, arashimira, arabahereza, ati «Nimunyweho mwese, 28kuko iki ari amaraso yanjye, ay’Isezerano, agiye kumenerwa benshi ngo bababarirwe ibyaha. Ndabibabwiye, sinzongera kunywa ukundi ku mbuto y’umuzabibu kugeza ku munsi nzanywera divayi nshya hamwe namwe mu Ngoma ya Data.»

 

Bamaze kuririmba zaburi, barasohoka bagana ku musozi w’Imizeti. Nuko Yezu arababwira ati «Iri joro, ibigiye kumbaho biratuma mwese muhungabana, kuko handitse ngo ’Nzakubita umushumba, maze umukumbi w’intama utatane.’ Ariko nimara kuzuka, nzabatanga mu Galileya.» Petero asubiza, amubwira ati «N’aho bose bahungabana kubera wowe, jyewe sinzigera mpungabana!» Yezu aramubwira ati «Ndakubwira ukuri: iri joro, isake itarabika, uranyihakana gatatu.» Petero aramusubiza ati «N’aho nagomba gupfana nawe, sinzakwihakana!» Abigishwa bose bavuga batyo.

 

Nuko Yezu ajyana na bo ahantu hitwa Getsemani maze abwira abigishwa be, ati «Nimube mwicaye aha, umwanya ngiye hariya gusenga.» Ajyana na Petero na bene Zebedeyi bombi, atangira kugira agahinda n’ishavu. Nuko arababwira ati «Umutima wanjye urashavuye byo gupfa; nimugume aha, kandi mube maso hamwe nanjye.» Hanyuma yigira imbere gato, agwa yubitse amaso, asenga agira ati «Data, niba bishoboka, iyi nkongoro ice kure yanjye! Nyamara ntibibe uko jye nshaka, ahubwo bibe uko wowe ushaka!» Agaruka ku bigishwa be, maze asanga basinziriye; nuko abwira Petero ati «Ni ibyo byawe, ntiwashoboye kuba maso hamwe nanjye isaha imwe? Nimube maso kandi mwambaze, kugira ngo mutaza kugwa mu gishuko: umutima w’umuntu uharanira ibyiza, naho umubiri wo ugira intege nke.» Arongera ajya kwambaza ubwa kabiri, ati «Data, niba iyi nkongoro idashobora guhita ntayinyoyeho, icyo ushaka nigikorwe!» Hanyuma agarutse, asanga na none basinziriye, kuko amaso yabo yari aremerewe. Arabihorera, maze yongera kujya kwambaza ubwa gatatu, asubira muri ya magambo. Hanyuma asanga abigishwa be, arababwira ati «Noneho nimusinzire, muruhuke! Dore isaha irageze, Umwana w’umuntu agiye gushyirwa mu maboko y’abanyabyaha. Nimuhaguruke, tugende! Dore untanga ari hafi.»

 

Akivuga ibyo, Yuda umwe muri ba Cumi na babiri atunguka aherekejwe n’abantu benshi bitwaje inkota n’ibibando, boherejwe n’abatware b’abaherezabitambo n’abakuru b’umuryango. Umugambanyi yari yabahaye iki kimenyetso, ati «Uwo nza guhobera nkamusoma, araba ari we, mumufate.» Maze ako kanya yegera Yezu, ati «Ndakuramutsa, Mwigisha», nuko aramusoma. Naho Yezu aramubwira ati «Ncuti, kora icyakuzanye!» Nuko baratambuka, basingira Yezu, baramufata. Ni bwo umwe mu bari kumwe na Yezu akuye inkota ye, ayikubita umugaragu w’umuherezabitambo mukuru, amuca ugutwi. Nuko Yezu aramubwira ati «Subiza inkota yawe mu rwubati, kuko abarwanisha inkota bose bazicishwa inkota.

Ubona ko ntashobora gutabaza Data akampa muri aka kanya imitwe irenze cumi n’ibiri y’abamalayika? Ariko se Ibyanditswe ko ari uko bigomba kumera byazarangira bite?» Ubwo nyine Yezu abwira rubanda, ati «Mwaje n’inkota n’ibibando kumfata nk’aho ndi igisambo! Nyamara buri munsi nari nicaye mu Ngoro y’Imana nigisha, ntimwamfata. Ariko ibyo byose byabereye kugira ngo ibyanditswe n’Abahanuzi byuzuzwe.» Nuko abigishwa baramutererana, bose barahunga.

 

Abari bafashe Yezu bamujyana kwa Kayifa, umuherezabitambo mukuru, aho abigishamategeko n’abakuru b’umuryango bari bateraniye. Petero yari yamukurikiye yitaruye kugera ku ngoro y’umuherezabitambo mukuru, arinjira yicarana n’abagaragu bo mu rugo, ashaka kumenya amaherezo. Abatware b’abaherezabitambo n’Inama Nkuru yose bashakaga ibyo bahimbira Yezu ngo bamwicishe. Ariko ntibabibona, n’ubwo abashinjabinyoma baje ari benshi. Nyuma haza babiri, bati «Uyu muntu yaravuze, ati ‘Nshobora gusenya Ingoro y’Imana maze nkongera kuyubaka mu minsi itatu.’» Nuko umuherezabitambo mukuru arahaguruka, aramubwira ati «Ko nta cyo usubiza ku byo bakurega?» Ariko Yezu aricecekera. Umuherezabitambo mukuru aramubwira ati «Nkurahije Imana ihoraho, ngo utubwire niba uri Kristu, Umwana w’Imana.» Yezu aramusubiza ati «Wabyivugiye. Byongeye kandi, nkwerurire, kuva ubu muzabona Umwana w’umuntu yicaye iburyo bw’Ushoborabyose, kandi aje ku bicu byo mu kirere.» Nuko umuherezabitambo mukuru ashishimura imyambaro ye, ati «Atutse Imana! Abagabo bandi turacyabakeneyeho iki? Dore noneho mwiyumviye ko atutse Imana! Murabibona mute?» Baramusubiza bati «Akwiye urupfu!» Nuko bamucira mu maso, bamukubita ibipfunsi, abandi bamukubita inshyi, bavuga bati «Umva ko uri Kristu, ngaho duhanurire! Ni nde ugukubise?»

Naho ubwo Petero yari yicaye hanze mu rugo. Umuja aregera, aramubwira ati «Nawe wari kumwe na Yezu Umunyagalileya.» Ariko we ahakanira imbere ya bose, ati «Sinumva icyo ushaka kuvuga.» Igihe yerekeye ku irembo, undi muja aramubona, abwira abantu bari aho, ati «Uyu yari kumwe na Yezu Umunyanazareti.» Nuko yongera kubihakanisha indahiro, ati «Sinzi uwo muntu!» Bimaze akanya, abari aho baregera, babwira Petero, bati «Koko nawe uri uwabo! N’imvugo yawe irakugaragaza.» Noneho atangira gutukana no gucurikiranya indahiro, ati «Uwo muntu, nta bwo muzi!» Ako kanya isake irabika. Nuko Petero yibuka ijambo Yezu yari yamubwiye, ati «Isake itarabika, uraba unyihakanye gatatu.» Nuko, arasohoka, arirana ishavu.

 

Igitondo gitangaje, abatware b’abaherezabitambo bose n’abakuru b’umuryango bajya inama yo kwicisha Yezu. Bamaze kumuboha baramushorera, bamushyira Pilato wari Umutware mukuru w’igihugu.

 

Nuko Yuda wari wamugambaniye abonye ko bamuciriye urubanza rwo gupfa, yumva yigaye maze agarurira abatware b’abaherezabitambo n’abakuru b’umuryango bya biceri mirongo itatu bya feza, arababwira ati «Nacumuye, ngambanira amaraso y’umuntu w’umwere.» Baramusubiza, bati «Bidutwaye iki? Ni wowe uzigorerwa!» Nuko bya biceri abijugunya imbere y’Ingoro, ava aho, ajya kwimanika. Abatware b’abaherezabitambo bafata bya biceri, baravugana bati «Ntibikwiye ko bishyirwa hamwe n’amaturo yandi, kuko byaguzwe amaraso y’umuntu.» Nuko, bamaze kujya inama, babigura umurima w’umubumbyi, ngo bajye bahahamba abagenzi. Ni cyo gituma uwo murima witwa «umurima w’amaraso», kugeza na n’ubu. Nuko huzuzwa ibyo umuhanuzi Yeremiya yavuze, ati «Bakiriye ibiceri mirongo itatu bya feza, ari byo kiguzi cy’uwagurishijwe n’abana ba Israheli, kandi babitanga ku murima w’umubumbyi, nk’uko Nyagasani yabintegetse.»

Yezu ajyanwa imbere y’umutware mukuru w’igihugu. Umutware aramubaza ati «Ni wowe Mwami w’Abayahudi?» Yezu aravuga ati «Urabyivugiye.» Abatware b’abaherezabitambo n’abakuru b’umuryango bamurega byinshi, ariko we ntagire icyo asubiza. Nuko Pilato aramubaza ati «Ntiwumva ibyo byose bagushinja?» Nuko ntiyagira ijambo na rimwe amusubiza, umutware biramutangaza cyane. Buri munsi mukuru Umutware yari yaramenyereye kurekurira rubanda imfungwa imwe bishakiye. Ubwo hari imfungwa y’igihangange yitwaga Barabasi. Pilato abwira rubanda rwakoranye ati «Uwo mushaka ko mbarekurira ni nde, Barabasi cyangwa Yezu bita Kristu?» Nyamara yari azi ko bamutanze babitewe n’ishyari.
Mu gihe yari yicaye mu rukiko aca urubanza, umugore we amutumaho, ati «Uramenye ntiwivange mu by’uwo muntu w’intungane, dore naraye ndose byinshi byambabaje bitewe na we.» Ariko abatware b’abaherezabitambo n’abakuru b’umuryango bemeza rubanda ko basaba Barabasi, naho Yezu bakamwicisha. Nuko rero Umutware yongera kubabaza ati «Muri abo bombi uwo mushaka ko mbarekurira ni uwuhe?» Baramusubiza bati «Barabasi !» Pilato arababwira ati «Naho se Yezu bita Kristu, mugenze nte?» Bose barasubiza bati «Nabambwe ku musaraba!» We, ati «Ikibi se yakoze ni ikihe?» Ariko barushaho gusakuza, bati «Nabambwe ku musaraba!»

Nuko Pilato abonye ko nta cyo byunguye, ahubwo ko urusaku rurushaho kwiyongera, afata amazi akarabira imbere ya rubanda, avuga ati «Ndi umwere w’ayo maraso, muzigorerwe.» Rubanda rwose rurasubiza ruti «Amaraso ye araduhame, twe n’abana bacu.» Nuko abarekurira Barabasi; naho Yezu, amaze kumukubitisha ibiboko, aramubegurira ngo abambwe ku musaraba.

Nuko abasirikare b’Umutware mukuru bajyana Yezu mu gikari cy’ingoro ye, bamukoranyirizaho igombaniro ryose. Baramwambura, bamwambika igishura gitukura, hanyuma baboha ikamba ry’amahwa, barimutamiriza mu mutwe, bamufatisha n’urubingo mu kiganza cy’iburyo. Bagatera ivi imbere ye, bakamushungera bavuga bati «Urakarama, Mwami w’Abayahudi!» Nuko bakamuvunderezaho amacandwe, bagafata rwa rubingo bakarumukubita mu mutwe. Bamaze kumukwena, bamwambura igishura, bamwambika imyambaro ye, maze bamujyana kumubamba ku musaraba.

Basohotse bahura n’Umunyasireni witwa Simoni, bamuhatira gutwara umusaraba wa Yezu. Bageze ahantu hitwa Gologota, bikavuga ku Kibihanga, bamuha divayi ivanze n’indurwe ngo anywe; asomyeho yanga kuyinywa. Bamaze kumubamba ku musaraba bigabanya imyambaro ye bakoresheje ubufindo. Nuko bicara aho baramurinda. Hejuru y’umutwe we bahashyira urubaho rwanditseho icyo azize, ngo «Uyu ni Yezu Umwami w’Abayahudi.» Icyo gihe hari ibisambo bibiri byari bibambanywe na we, kimwe iburyo, ikindi ibumoso.

Abahisi bakamutuka bazunguza umutwe, bavuga bati «Wowe usenya Ingoro y’Imana, ukongera kuyubaka mu minsi itatu, ikize ubwawe niba uri Umwana w’Imana, maze umanuke ku musaraba!» Abatware b’abaherezabitambo na bo bakamuseka, n’abigishamategeko, n’abakuru b’umuryango, bati «Yakijije abandi, none ntashoboye kwikiza ubwe! Harya ngo ni Umwami wa Israheli, ngaho namanuke ku musaraba tumwemere! Yiringiye Imana; nimukize rero ubu niba imukunze! Kuko yavuze ati ‘Ndi Umwana w’Imana.’» N’abambuzi babambanywe na we bakamukwena batyo.

Kuva ku isaha ya gatandatu kugeza ku isaha ya cyenda hacura umwijima ku isi yose. Ahagana ku isaha ya cyenda, Yezu avuga mu ijwi riranguruye, ati «Eli, Eli, lama sabaktani?» Bivuga ngo «Mana yanjye, Mana yanjye, icyatumye untererana ni iki?» Bamwe mu bari aho bamwumvise, baravuga bati «Aratabaza Eliya!» Ako kanya umwe muri bo yiruka ajya gufata icyangwe, akivika muri divayi irura, maze agitunga ku rubingo, aramuhereza ngo anywe. Ariko abandi baramubwira bati «Reka turebe niba Eliya aza kumukiza!» Yezu yongera kurangurura ijwi cyane, nuko araca. Ni bwo umubambiko wo mu Ngoro y’Imana utanyutsemo kabiri, kuva hejuru kugeza hasi; isi ihinda umushyitsi, ibitare biriyasa. Imva zirakinguka, n’imibiri y’abatagatifu benshi bapfuye irazuka. Yezu amaze kuzuka, na bo bava mu mva zabo, bajya mu Murwa Mutagatifu, maze babonekera abantu benshi. Umutegeka hamwe n’abasirikare be barindanaga Yezu, babonye umutingito w’isi n’ibyari bibaye, bagira ubwoba bwinshi, baravuga bati «Uyu koko yari Umwana w’Imana!»

 

Aho hari abagore benshi bareberaga kure; abo ni abari barakurikiye Yezu kuva mu Galileya bamukorera. Barimo Mariya Madalena, na Mariya nyina wa Yakobo na Yozefu, na nyina wa bene Zebedeyi. Bugorobye, haza umuntu w’umukire w’i Arimatiya, witwa Yozefu, na we akaba yari umwigishwa wa Yezu. Asanga Pilato, amusaba umurambo wa Yezu. Nuko Pilato ategeka ko bawumuha. Yozefu ajyana umurambo wa Yezu, awuhambira mu mwenda utanduye; maze awurambika mu mva nshya yari yaricukuriye mu rutare, hanyuma akingisha ibuye rinini umuryango w’imva, aragenda. Aho hari Mariya Madalena na Mariya wundi bicaye imbere y’imva.

Umunsi w’umwiteguro w’isabato urangiye, bukeye bwawo, abatware b’abaherezabitambo n’Abafarizayi bateranira kwa Pilato, baramubwira bati «Mutegetsi, twibutse ko wa munyakinyoma akiriho yavuze ati ‘Nzazuka iminsi itatu ishize!’ Nuko rero, tegeka ko barinda imva kugeza ku munsi wa gatatu, hato abigishwa be bataza kumwiba, bakabwira rubanda bati ’Yazutse mu bapfuye!’ maze icyo kinyoma cya nyuma kikaruta icya mbere.» Pilato arabasubiza ati «Dore abarinzi; nimugende, murinde imva uko mubyumva.» Nuko rero baragenda, badanangira imva, bashyira ikimenyetso kuri rya buye, maze bahasiga abazamu.